Anemiya, bədəndə qırmızı qan hüceyrələrinin və ya hemoglobinin səviyyəsinin aşağı olduğu bir vəziyyətdir. Bu vəziyyət, bədənin oksigen daşıma qabiliyyətini azalda bilər və ümumi sağlamlığa mənfi təsir göstərə bilər. Anemiya, müxtəlif səbəblərdən meydana gələ bilər və simptomları fərqli ola bilər. Əsas simptomlara yorğunluq, zəiflik, baş dönməsi, nəfəs darlığı və solğun dəri daxildir.
Anemiyanın Əsas Növləri
Anemiya, müxtəlif növlərə malik olan bir xəstəlikdir və hər bir növün fərqli səbəbləri, simptomları və müalicə üsulları vardır. Anemiyanın əsas növləri aşağıdakı kimidir:
Dəmir çatışmazlığı anemiyası
Dəmir çatışmazlığı anemiyası, ən yayılmış anemiya növüdür və bədəndə kifayət qədər dəmir olmadıqda meydana gəlir. Dəmir, qırmızı qan hüceyrələrinin hemoglobin istehsalında vacib rol oynayır. Bu növ anemiyanın əsas səbəblərinə yetersiz qidalanma, hamiləlik, yoğun menstruasiya və mədə-bağırsaq qanamaları daxildir.
Vitamin çatışmazlığı anemiyası
Vitamin çatışmazlığı anemiyaları, xüsusilə B12 vitamini və ya fol turşusu çatışmazlığı ilə əlaqədardır. B12 vitamini və fol turşusu, qırmızı qan hüceyrələrinin istehsalı üçün vacibdir. Bu növ anemiya, pəhrizdə bu vitaminlərin kifayət qədər olmaması və ya bədənin bu vitaminləri düzgün şəkildə əmməməsi nəticəsində meydana gələ bilər.
Oraqvari hüceyrəli anemiya
Oraqvari hüceyrəli anemiya, irsi bir xəstəlikdir və qırmızı qan hüceyrələrinin oraq şəklində olması ilə xarakterizə olunur. Bu hüceyrələr, normal qırmızı qan hüceyrələrindən daha qısa ömürlüdür və bədənin müxtəlif yerlərində qan axınını maneə törədə bilər.
Talassemiya
Talassemiya, irsi bir qan xəstəliyidir və hemoglobin istehsalında problemlərə səbəb olur. Bu, qırmızı qan hüceyrələrinin qeyri-kafi miqdarda olması ilə nəticələnir.
Aplastik anemiya
Aplastik anemiya, sümük iliyinin kifayət qədər qırmızı qan hüceyrəsi istehsal edə bilmədiyi nadir bir vəziyyətdir. Bu, ciddi infeksiyalar, müəyyən dərmanlar və kimyəvi maddələrə məruz qalma nəticəsində baş verə bilər.
Anemiya Üçün Hansı Dərmanlardan İstifadə Etməliyəm?
Anemiyanın müalicəsində istifadə olunan dərmanlar, anemiyanın növü və səbəbinə görə dəyişir. Burada bəzi yayılmış müalicə üsulları və istifadə olunan dərmanlar haqqında məlumat verilir.
Dəmir çatışmazlığı anemiyası üçün dərmanlar
Dəmir çatışmazlığı anemiyasının müalicəsi adətən dəmir əlavələri ilə aparılır. Ağızdan alınan dəmir preparatları dəmir səviyyəsini artırmaq üçün təsirli bir yol təqdim edir. Həkiminiz sizin üçün ən yaxşı dozanı və əlavə üsulunu təyin etmək üçün dəmir səviyyənizi qiymətləndirəcək. Dəmir əlavələri ümumiyyətlə acqarına qəbul edilməlidir, çünki qida dəmirin udulmasını azalda bilər. C vitamini ilə qəbul edildikdə dəmirin udulması arta bilər.
Vitamin çatışmazlığı anemiyası üçün dərmanlar
Vitamin çatışmazlığı anemiyaları xüsusilə B12 və ya fol turşusu çatışmazlığı hallarında baş verir. Bu tip anemiya adətən vitamin preparatları ilə müalicə olunur. B12 çatışmazlığı halında həkiminiz vitamin B12 inyeksiyalarını tövsiyə edə bilər. Folat çatışmazlığı halında, fol turşusu əlavələri qəbul etməlisiniz. B12 vitamini inyeksiyaları birbaşa qan dövranı sisteminə daxil olur və buna görə də yüksək absorbsiya malikdir.
Digər Anemiya növləri üçün dərmanlar
Anemiyanın digər növlərinə talassemiya, oraqvari hüceyrəli anemiya və aplastik anemiya daxildir. Bu növləri müalicə etmək üçün istifadə olunan dərmanlar xüsusi vəziyyətə və xəstənin sağlamlıq vəziyyətinə görə dəyişə bilər. Bəzi hallarda qanköçürmə tələb oluna bilər və ya immunosupressiv dərmanlar istifadə oluna bilər.
Anemiyanın Müalicəsində Dərmanların Effektivliyi və Absorbsiyası
Anemiyanın müalicəsində istifadə olunan dərmanların effektivliyi və təhlükəsizliyi üçün bir tibb işçisi ilə məsləhətləşmək vacibdir. Həkiminiz sizin üçün ən uyğun olan müalicə planını müəyyən etmək üçün lazımi qiymətləndirmələri aparacaq. Müalicə prosesində dərman müalicəsi ilə yanaşı, qidalanma qaydaları və həyat tərzi dəyişiklikləri də mühüm rol oynayır.
Əgər anemiya əlamətlərini görsəniz və ya diaqnoz qoyularsa, bir tibb işçisinə müraciət etmək vacibdir. Hər bir fərdin anemiya müalicəsi fərdi olmalı və daimi həkim nəzarəti altında aparılmalıdır.
Anemiyanın müalicəsində istifadə olunan dərmanların tərkib hissələri və miqdarı haqqında ümumi məlumat:
Dəmir əlavələri:
Tərkibi və miqdarı: Dəmir əlavələri adətən elementar dəmir ehtiva edir. Məsələn, dəmir sulfat, dəmir qlükonat və ya dəmir fumarat kimi birləşmələr istifadə olunur. Müalicə dozası adətən gündə 100-200 mq elementar dəmirdir.
Absorbsiya:Dəmir əlavələri ümumiyyətlə acqarına qəbul edilməlidir, çünki qida dəmirin udulmasını azalda bilər. C vitamini ilə qəbul edildikdə dəmirin udulması arta bilər.
Vitamin B12 inyeksiyonları:
Tərkibi və miqdarı: Vitamin B12 inyeksiyaları adətən siyanokobalamin və ya hidroksikobalamin ehtiva edir. Müalicə adətən həftədə və ya ayda bir dəfə inyeksiya şəklində aparılır.
Absorbsiya: Vitamin B12 inyeksiyaları birbaşa qan dövranı sisteminə daxil olur və buna görə də yüksək absorbsiya malikdir.
Fol turşusu əlavələri:
Tərkibi və miqdarı: Fol turşusu əlavələri ümumiyyətlə 0,4-1 mq arasında dəyişən dozalarda qəbul edilir. Müalicə adətən gündəlik aparılır.
Absorbsiya: Fol turşusu bağırsaqlarda asanlıqla sorulur. Yüksək dozalarda qəbul edildikdə udma dərəcəsi azala bilər, ona görə də aşağı və müntəzəm dozalara üstünlük verilir.
Kortikosteroidlər:
Tərkibi və miqdarı: Prednizon kimi kortikosteroidlər müalicədən asılı olaraq müxtəlif dozalarda istifadə edilə bilər. Adətən gündəlik qəbul edilir.
Absorbsiya: Kortikosteroidlər ümumiyyətlə həzm sistemindən sürətlə sorulur. Uzunmüddətli istifadədən sonra dozanın azaldılması protokollarına əməl olunur.
Eritropoetin inhibitorları:
Tərkibi və miqdarı: Pegilə edilmiş eritropoietin beta kimi dərmanlar müalicədən asılı olaraq müxtəlif dozalarda və tezliklərdə istifadə edilə bilər.
Absorbsiya: Bu dərmanlar adətən su ilə və ya venadaxili yeridilir. Onların udulması sürətli və təsirli ola bilər.
Hər bir dərmanın udma xüsusiyyətləri tətbiq üsulundan, xəstənin həzm sisteminin sağlamlığından və digər amillərdən asılı olaraq dəyişə bilər. Anemiyanın müalicəsində istifadə olunan dərmanların effektivliyi və təhlükəsizliyi üçün bir tibb işçisi ilə məsləhətləşmək vacibdir. Həkiminiz sizin üçün ən uyğun olan müalicə planını müəyyən etmək üçün lazımi qiymətləndirmələri aparmalıdır.
