Tənəffüs yolları xəstəlikləri və növləri

9 aprel 2024
Tənəffüs yolları xəstəlikləri və növləri

Tənəffüs yolları bədənimizin oksigen mübadiləsini təmin edən önəmli bir sistemdir. Bununla belə, müxtəlif səbəblərdən bu sistemdə müxtəlif pozuntular baş verə bilər. Tənəffüs xəstəlikləri və infeksiyaları adətən tənəffüs yolları ilə keçən viruslar və ya bakteriyalardan qaynaqlanır. Bu yazıda tənəffüs yolu xəstəliklərinin növləri, simptomları, müalicəsi və profilaktik tədbirlər haqqında ətraflı məlumat tapa bilərsiniz.

Tənəffüs sistemi bədənə oksigeni qəbul etməyə və karbon qazını xaric etməyə imkan verən mürəkkəb bir quruluşdur. Burun, boğaz, nəfəs borusu, bronxlar və ağciyərlər kimi bir çox orqan daxildir. Tənəffüs xəstəlikləri bu orqanların hər hansı birində baş verən pozğunluqlara aiddir.

Tənəffüs yolları xəstəlikləri nədir ?

Tənəffüs sistemi bədənə oksigeni qəbul etməyə və karbon qazını xaric etməyə imkan verən mürəkkəb bir quruluşdur. Burun, boğaz, nəfəs borusu, bronxlar və ağciyərlər kimi bir çox orqan daxildir. Tənəffüs yolları xəstəlikləri bu orqanların hər hansı birində baş verən pozğunluqlara aiddir.

Tənəffüs yolları xəstəlikləri

Tənəffüs yolları xəstəlikləri ümumiyyətlə yuxarı və ya aşağı tənəffüs yollarını təsir edən şərtləri əhatə edir.

Yuxarı tənəffüs yollarının xəstəlikləri

Yuxarı tənəffüs yolları xəstəliklərinə burun, boğaz, sinuslar, qulaqlar və farenks kimi yuxarı tənəffüs yollarının orqanlarına təsir edən şərtlər daxildir.

Aşağı tənəffüs yollarının xəstəlikləri

Aşağı tənəffüs yollarının xəstəlikləri ağciyərlərə və tənəffüs yollarının aşağı hissələrinə təsir edən şərtləri əhatə edir. Bunlara daxildir:

Bronxit

Bronxit bronxların iltihabıdır. Öskürək, bəlğəm istehsalı, sinə ağrısı və nəfəs darlığı kimi simptomlara səbəb ola bilər.

Sətəlcəm

Pnevmoniya ağciyərlərin infeksiyasıdır. Qızdırma, öskürək, bəlğəm ifrazı, nəfəs darlığı və sinə ağrısı kimi əlamətlərlə özünü göstərə bilər.

Tənəffüs yollarının infeksiyaları

Tənəffüs yollarının infeksiyaları adətən viruslar və ya bakteriya nəticəsində yaranan infeksiyalardır. Bu infeksiyalar yuxarı və ya aşağı tənəffüs yollarının orqanlarına təsir göstərə bilər.

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının simptomları və müalicəsi

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası adətən soyuqdəymə və ya qrip kimi yüngül simptomlarla başlayır. Adətən istirahət, çoxlu maye içmək və simptomları aradan qaldırmaq üçün dərmanlar tövsiyə olunur.

Aşağı tənəffüs yollarının infeksiyaları və ağırlaşmaları

Aşağı tənəffüs yollarının infeksiyaları, bronxit və ya pnevmoniya kimi daha ciddi xəstəliyə səbəb ola bilər. Bu hallarda həkimin tövsiyə etdiyi dərmanlar və istirahət vacibdir.

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası nədir ?

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyaları (URTI) boğaz, burun, sinuslar. tənəffüs yolları və ya ağciyərlər kimi bədənin tənəffüs hissələrinin infeksiyalarıdır. Burun axması, boğaz ağrısı və öskürək kimi simptomlara səbəb olur. Burun axıntısı, öskürək və boğaz ağrısı yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının ən əsas əlamətləridir. Müalicə olaraq tövsiyə olunan istirahətlə yanaşı, maye qəbulu çox vacibdir. Bu infeksiyalar öz-özünə sağalır. Dərmanlar və əlavələrlə dəstəkləndikdə daha sürətli şəkildə sağalır.

Yuxarı tənəffüs yolları infeksiyasının əsas əlamətləri nələrdir ?

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının simptomları burun tutulması, boğaz ağrısı, boğazda yanma, öskürək, baş ağrısı, bədən ağrısı və qızdırmadır. Bunlara əlavə olaraq, sulu və yanan gözlər də yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının əlamətləri sırasında ola bilər. Uşaqlarda immun sistemindən asılı olaraq, 1-3 gün sonra simptomlar özünü göstərməyə başlaya bilər.

Üst tənəffüs yollarının infeksiyasının simptomları hansılardır ?

  Əsas simptomlar öskürək, bəlğəm, boğazda yanma və ağrı,asqırmaq, axan və ya tutulmuş burun, baş ağrısı, əzələ ağrıları, xırıltı, zəiflik və yorğunluq hissidir.

Körpələrdə narahatlıq, yüngül qızdırma, burun tutulması, yuxu problemləri, bəzən qusma və ishal kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər. 

Yetişkin insanlarda yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının əsas əlamətləri nələrdir?

Baş ağrısı, yüksək hərarət, əzələ ağrısı və titrəmə kimi simptomlar böyüklərdə yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının göstəricisidir. 3 gün ərzində yüksək hərarət müşahidə oluna bilər. Qusma, ishal və ürəkbulanma kimi simptomlar dadigər yuxarı tənəffüs yollarının simptomları arasında müşahidə edilir.

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası hansı səbəbdən baş verir?

Virus və ya bakteriya tənəffüs sisteminə daxil olarsa, yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası inkişaf edə bilər. Bu xəstəlik də yoluxmuş səthə toxunduqda və ya xəstə insanla əl sıxdıqda baş verir. Əllə ağız, burun və gözə toxunmaqla mikroblar orqanizmə daxil olur və infeksiyaya səbəb olur.

Üst tənəffüs yollarının xəstəlikləri hansılardır?

Üst tənəffüs yolları xəstəliklərinin əlamətdən asılı olaraq növləri də mövcuddur. Boğaz, burun, sinus kimi nahiyələrdə inkişaf edən üst tənəffüs yolu infeksiyasının müalicəsi də buna uyğun həyata keçirilir. Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyaları aşağıdakı kimi sıralana bilər:

Qrip

Qrip virusu öskürək və ya asqırma yolu ilə insana keçə bilər. Virusun növündən asılı olaraq qripin simptomları insandan insana dəyişə bilər. İmmunitet sisteminə də hücum edən bu vəziyyət bəzi insanlarda ağır, bəzilərində isə yüngül olur.

Sinüzit

Yuxarı tənəffüs yollarının xəstəlikləri arasında ən çox görülən sinüzit infeksiyasıdır. Burundan gələn yaşıl selik, baş ağrısı, ağız qoxusu, burun tutulması sinüzitin əsas əlamətləri arasındadır.

Laringit

Qırtlaq nahiyəsinin iltihabı zamanı larinqit baş verə bilər. Virus yuxarı tənəffüs yollarını yoluxduraraq laringitə səbəb olur . Səs dəyişikliyi əlaməti olaraq ortaya çıxan larinqit dərmanla müalicə edilə bilər.

Faringit

Boğazda ağrı və yanma olaraq da bilinən faringit bir virusdan qaynaqlanır. Semptomlara boğaz ağrısı, udma çətinliyi, qulaq ağrısı və badamcıqların şişməsi daxildir.

Bronxit

Bronxların iltihabı nəticəsində yaranan bronxit yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyaları arasındadır.

Uşaqlarda yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyaları

Uşaqlıqda rast gəlinən xəstəliklərdən bəziləri yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyalarıdır. Uşaqlarda qusma, ishal, ürəkbulanma, burun axması kimi əlamətlərlə müşahidə olunan yuxarı tənəffüs yollarının yoluxucu xəstəlikləri aşağıdakı kimi sıralana bilər:

Nazofaringit

Qızdırma, öskürək, burun axması və baş ağrısı şəklində ortaya çıxan nazofarenjit uşaqlarda görülən yuxarı tənəffüs yolu infeksiyaları arasındadır. Xüsusilə 6 yaşdan kiçik uşaqlarda tez-tez müşahidə edilir.

Kəskin rinosinüzit

Kəskin rinosinüzit uşaqlıqda rast gəlinən yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyaları arasındadır. Virusun səbəb olduğu kəskin rinosinüzit burun tıkanıklığı, öskürək, baş ağrısı kimi əlamətlərlə müşahidə olunur. İstirahət və maye qəbulu ilə öz-özünə keçə bilər.

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası üçün nə edilməsi yaxşıdır?

Üst tənəffüs yollarının infeksiyası xəstəliyinin müalicəsi baş verən simptomlara görə aparılır. Həkim xəstənin simptomlarından asılı olaraq müxtəlif ağrıkəsicilər, qızdırmasalıcı və ya şərbətlər təyin edə bilər. Yuxarı tənəffüs yolu infeksiyalarına qarşı evdə istirahət etmək, sakitləşdirici bitki çayları içmək, boğazı qarqara etmək kimi tədbirlərdən istifadə edə bilərsiniz. Bundan əlavə, yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası üçün aşağıdakıları etməyiniz tövsiyyə edilir:

Duzlu su ilə qarqara edilməsi

Müxtəlif bitki çayları

Duzlu burun spreyi

Bol maye qəbulu

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının qarşısını almağın yolları hansılardır?

Maskadan istifadə etmək və əlləri tez-tez yumaq yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyasının qarşısını almağın yollarındandır. Üst tənəffüs yollarının infeksiyasının qarşısını almaq üçün bu üsullardan da istifadə edə bilərsiniz:

Öskürərkən qolunuza və ya salfetinizə asqırın

Xəstə insanlarla təmasdan çəkinin

Çoxlu maye qəbul edin

Yuxunuzu almağa çalışın

Kəskin yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyası nədir?

Kəskin yuxarı tənəffüs yolları infeksiyaları burun və sinusları, xüsusən də boğazı təsir edən və yuxarı tənəffüs yollarını tutan xəstəliklərdir. Bakteriya və viruslar səbəbiylə meydana gəlir və qrip, sinüzit və tonzillit kimi vəziyyətlərə səbəb olur.

Yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyalarının fəsadları nələrdir ?

Qulaq infeksiyaları (otitis media), sinus infeksiyaları və pnevmoniya baş verə bilər.